Музæйы кусджытæ æууæндынц, ивд кæй æрцæудзæн хæдзары сæр, кæй базилдзысты йæ цармæ, бæстыхай аивдæр кæй фæуыдзæн æддейæ бакæсгæйæ, ууыл
Республикæйы Сæргълæууæг Сергей Меняйлойы æрвылазон доклады сæйрагдæр темæтæй иу уыд Хетæгкаты Къостайы хæдзар-музейы рацарæзт. Регионалон культурон хæзнайыл нымад объект цалцæггонд нæ уыд 40 азы онг. Бæстыхайы къултæ згъæлынц. Æмæ æрмæст уый нæ. Бæлвырддæр хабæрттæ радзурдзæн Чехойты Фатимæ.
Ацы дыууæуæладзыгон хæдзар Бутырины уынджы уыд Дзæуджыхъæуы æфсæнвæндаджы кусæг Дмитрий Михайловы. Ам йæ уæцмыстыл куыста Хетæгкаты Къоста. Йæ мæлæты фæстæ поэты схондзысты гений æмæ ирон литературæйы бындурæвæрæг. Херсонæй æрвыстæй куы ссыд, уæд ацы хæдзары цардис. Сергей Меняйло йе *рвылазон раныхасы фехъусын кодта музейы фидæны рекострукцийы тыххæй.
Уникалон музей. Экскурситæ дзы цæуынц дыууæ æвзагыл – уырыссаг æмæ ирон. Арæхдæр ам вæййынц сывæлæтты рæвдауæндæтты хъомылгæгинæгтæ, скъоладзаутæ æмæ студенттæ. Фæстаг азты та йæ уазджытыл бафтыдысты туристтæ дæр. Алы аз музей бабæрæг кæнынц 3 мин адæймаджы. Къоста куыд рухстауæг, у ирондзинад æмæ нæ адæмы хъуыдыкæнынад æвдисæг.
Советон азты ам уыд коммуналон хæдзар. Чи дзы цард, уыцы адæм-иу сæхи*рдыгонау рацарæзтой бæстыхай. Йæ архитектурон аивдзинад ын ничи хъахъхъæдта. Музей байгом 1979-æм азы – поэты 120-ын азы райгуырды бонмæ. Нæ республикæйы культурон хæзнайыл нымад чи у, уыцы объект 40 азы нæ уыд цалцæггонд. Цыдысты дзы-иу уæлæнгай куыстытæ. Уыдон фарста рæстæгмæ лыг кодтой. Юбилейон аз зындгонд поэты хæдзар хъуамæ суа Дзæуджыхъæуы аивдæр бынæттæй иу.
Ныридæгæн эксперттæ скодтой паддзахадон историон-культурон хатдзæгтæ. Культурон хæзнайыл нымад чи у, уыцы объекттæ хъахъхъæнынады комитеты куыд фæбæрæг кодтой, уымæ гæсгæ экспертизæйы фæстæ конд æрцыд цалцæггæнæн куыстыты пълан. Хъахъхъæнынады хæс – сбæлвырд кæнын дзæбуджы алы цæф, алы зæгæлы къуырд дæр.
Рагон бæстыхай куыннæ хъахъхъæны генийы тыххæй мысинæгтæ æмæ хæдзаримæ баст легендæтæ. Хъыррыстгæнаг пъолтæ æмæ зæронд къултæ – историон хæдзары æвæстиатæй цалцæггæнæн куыстыты хъæугæдзинад æвдисæг. Уымæй уæлдай ма лыггæнинаг у зынгхуыстыты æдасдзинады фарста дæр.
Музейы æмбырдгонд æрцыдысты цымыдисаг дзаумæттæ. Къоста цы дыууæ уаты цард æмæ кодта сфæлдыстадон куыст, уыдон ирдæй æвдисынц поэты рæстæджы уавæртæ. Дыккаг уæладзыджы – стæм хатт кæй фенæн ис, ахæм экспонаттæ: æмдзæвгæты æмбырдгонд поэты къухфыстимæ, протоиерей Цæлыккаты Алыксандры хуызистыты альбом, Къостайы *рдхорд Дзанайты Садуллæйы хуызисæн. Зынаргъдæр экспонатты *хсæн – фортепиано. Бæлвырдгонд у – инстумент уыд Цæлыккаты бинонты.
Хæдзармæ дуар ис Ботъоты уынгæй дæр, фæлæ ныртæккæ æхгæд у. Ууылты иу бацыд Къоста йæ цæрæнуатмæ. Экспертизæ сбæрæг кæндзæн дуар ивгъуыд æнусы кæцы аз конд уыд, уый. Хъахъхъæнджытæ æмæ эксперттæ æрцыдысты иу хъуыдымæ – хъæуы сног кæнын хæдзары дыргъдон. Уым уарзта бадын Къоста. Уым гуырдысты йæ зæрдæйы йе *нæмæлгæ рæнхъытæ.
Музæйы кусджытæ æууæндынц, ивд кæй æрцæудзæн хæдзары сæр, кæй базилдзысты йæ цармæ, бæстыхай аивдæр кæй фæуыдзæн æддейæ бакæсгæйæ, ууыл. Сæ зæрдæ дарынц реставрацигонд кæй æрцæудзысты рудзгуытæ, дуæрттæ æмæ пъолтæ дæр.
