Ацы архайд æххæст кæнын ис æрмæст закъонмæ гæсгæ
Цæгат Ирыстоны дарддæр цæуы цуан кæныны сезон. Райдыдта августы. Ацы архайд æххæст кæнын ис æрмæст закъонмæ гæсгæ. Сфæлдыстады ацы темæмæ арæх æргом раздахынц – литературон, музыкалон æмæ аивадон уацмысты. Цæгат Ирыстоны цавæр цæрæгойтыл цуан кæнынц, æмæ ацы къабазы цавæр риссаг фарстатæ ис, уый тыххæй радзурдзæн Хъайтмазты Дзерассæ.
Хорз цуан рауайдзæн æгъдæуттæ бæлвырд æххæстгæнгæйæ: хъæуы зонын цæрæгойты ахуыртæ, хъуамæ уа хъæугæ дарæс. Кæд мæргътыл цуан у, уæд сæйраг æххуысгæнæг у куыдз. Уымæн хъæуы сæрмагонд хъуырцæг æмæ æхситгæнæн.
Кочиты Сослан – Цуанон : «Самое главное – техника безопасности на охоте. Лишний раз не размахиваем ружьем. Заряжаем ружье уж непосредственно, когда выходим на охоту. Обязательно по правилам охоты с собой должны быть документы».
Цуан кæныны æппæт æгъдæуттæ Кочиты Сослан бæлвырд зоны. Ис æм 10 азы фæлтæрддзинад. Сослан йæхæдæг куыд зæгъы, афтæмæй кæд тæссаг у, уæддæр йæ зæрдæмæ цæуы æрдзимæ иудзинад. Уый æрмæст горæты тæлфаг цардæй фæллад уадзыны фадат нæу, фæлæ царды уаг. Сосланæн æххуыс кæны йæ цыппаркъахыг æмбал.
Йæ улæфт дæр бауромгæйæ, цуанон хъусы, куыд цæрынц хъæды цæрджытæ. Алчидæр дæр сæ кæны йæхи бæлвырд куыст. Æппæт зæлтæ баиу вæййынц æрдзы иумæйаг æмæ уыимæ алывæрсыг зарæджы. Сырдты æвзаг æмбарынæн хъæуы бирæ азты фæлтæрддзинад.
Сæгуыттæ, бирæгътæ, хъæддаг хуытæ, æрсытæ. Цæгат Ирыстоны æрмæст ацы цæрæгойтыл нæ цуан кæнынц. Цуанæтты æмæ кæсагахсджыты æхсæнады ис 2 мин 500 адæймагæй фылдæр. Цуан кæнынæн территоритæ ис республикæйы æппæт районты. Фæлæ уыимæ ис бирæ азты алыг кæнын кæй не нтысы, ахæм фарстатæ.
Алчидæр йæхицæн равзары, йæ зæрдæмæ фылдæр цы цæуы, уый. Иутæ цуан кæнынц тугдзых сырдтыл. Практикон пайда дзы нæй, фæлæ алы цуанонæн дæр у бæллиццаг трофей. Уымæй уæлдай ма, хъæдтæм цæстдарджытæ æххæст кæнынц æрдзон баланс. Цæмæй æрдзон æвæрæнтæ ма куынæг кæной, уый тыххæй халхор цæрæгойтæн хæринаг дæттынц, афтæмæй аразынц уавæртæ цæрæгойы мыггаг фылдæр кæнынæн.
Ацы аз Сырх чиныгмæ бахауд фазан. Ахæм уынаффæйæ цуанæтты зæрдæ нæ райы, фæлæ æгъдæуттæ се ппæтæн дæр иу сты. Браконьертæй фæстæмæ. Уыдонимæ тох кæнынц æрдзон æвæрæнты æмæ экологийы министрады. Ведомствæйы куыд бамбарын кодтой, афтæмæй цуан кæнынæн лицензи райсын зын нæу, фæлæ уæддæр æдзух рабæрæг кæнынц закъонхалджыты.
Дарддæр та цæуы бæрнон гæххæттытимæ куыст – фыдракæнæджы бауромын æмæ закъонхæлд сфидар кæнын. Закъонхæлд цавæр у, уымæ гæсгæ æмбæлы алыхуызон æфхæрд – административонæй уголовоны онг. Ныртæккæ цуан кæныны рæстæг йæ тæмæны ис. Ацы афон цуан кæнынц рувастыл, бирæгътыл, шакалтыл, стæй мæргътыл. Фылдæр уæрццыл.
