Уый кадæн Цæгат Ирыстоны гуманитарон æмæ социалогон иртæстыты институты сарæзтой æмбырд. Ныхас дзы цыди фидæны нанотехнологийыл.
Ахсджиагдæр хъуыддагыл банымадтой студентты Европæйы ядерон иртæстыты ценртмæ аласын, стæй ирыстойнаг ахуыргæндтæ стыр адронон коллайдеры экспериментты куыд архайой, ууыл бакусын. Дзæуджыхъæуы наукон центры сæргълæууæг Къусраты Анатоли куыд загъта, афтæмæй фарон нæ республикæйы ахуыргæндтæ куыстой Уæрæсейы, Абхазийы, Турчы, Америкæйы, Ираны æмæ æндæр бæстæты ахуыргæндтимæ. Ныммыхуыр кодтой 34 монографийы, 727 наукон уацы. Райстой 25 патенты. 70 проекты та рамбылдтой ГРАНТ-тæ 20 милуан сомы бæрц. Фидæнмæ сæ зæрды ис ирон æвзаджы дзырдуатыл бакусын, геофизикон цæстдарды системæ саразын, хронобиологи æмæ хрономедицинæйы куыст бакæнын.
Æмбырды архайджыты хъуыдымæ гæсгæ Уæрæсейы наукæйы риссагдæр фарстатæй иу у, курдиатджын ахуыргæндтæ кусынмæ фæсарæнтæм кæй цæуынц, уый. Уымæ гæсгæ сæ фæнды, паддзахад æрыгон ахуыргæндтæм фылдæр æргом куыд аздаха, уый.
Республикæйы хицауады номæй ахуыргæндтæн раарфæ кодтой парламенты сæрдары хæдивæг Къесаты Станислав æмæ ахуырад æмæ наукæйы министр Огъуаты Алан. Дзæуджыхъæуы наукон центры хуыздæр кусджытæн радтой кады гæххæттытæ æмæ грамотæтæ.
Къусраты Анатолий, Дзæуджыхъæуы наукон центры сæргълæууæг: «Нæ пълæнттæ, æвæццæгæн, ногдзинæдтæ дæр бахæсдзыстæм. Ныртæккæ УФ-йы хицауад наукæйы размæ æвæры ног хæстæ æмæ фарстатæ æмæ цæмæй уыдоны фæдыл бахъæудзæн фæивын».
