Иу ахæм бон абалц кодтой музей «Нæртон»-мæ
Сæрдыгон каникулты рæстæг скъоладзаутæн арæзт цæуынц экскурситæ æмæ алывæрсыг мадзæлттæ. Иу ахæм бон абалц кодтой музей «Нæртон»-мæ. Рæзгæ фæлтæр базонгæ сты Нарты кадджыты хъайтартимæ æмæ Ирыстоны алы æнусты зындгонддæр минæвæрттимæ. Проект арæзт æрцыд фæсивæды хъуыддæгты фæдыл федералон агентады гранты æххуысæй. Бæлвырддæр радзурдзæн Хъайтмазты Дзерассæ.
Сæрдыгон каникултæ æрмæст фæллад уадзынæн не сты, уый ма у, ног зонындзинæдтæ райсыны гæнæн. 5-æм къласы ахуырдзау Хæбæлаты Аннæ фыццаг хатт зонгæ кæны Нарты хъайтартимæ. Уый размæ, йæ ныхæстæм гæсгæ, кадджытæ нæ кастис. Фæлæ йæм ацы экскурсийы фæстæ национ эпосмæ цымыдисдзинад сæвзæрд. Уæлдайдæр бахъуыды кодта зындгонд нарты, се сгуыхтдзинæдты, æрвон цæрджыты тыххæй историтæ. Ирон культурæйы ахсынц сæрмагонд бынат.
Ирон Нартиадæйы музей фæзынд Национ наукон библиотекæйы æрыгон энтузиастты хъæппæрисы фæрцы. Проект сæххæст кæнын бантыст фæсивæды хъуыддæгты фæдыл федералон агентады гранты æххуысæй. Йæ автортæй иу у Хататы Дианæ. 6 мæйæ фылдæр командæ арæзта, сывæллæттæн æмæ фæсивæдæн Ирыстоны хъæздыг культурон хæзнаты тыххæй ног хуызы радзурын кæм бантысдзæн, ахæм тыгъдад. Музейы ис цардыуаг æвдисæг предметтæ, тематикон литературæ, мультимедийон зонæтæ. Цымыдисаг сты 3D-проектортæ. Сæ фæрцы уазджытæн сæ бон у фенын алы дугты Ирыстоны ирддæр минæвæртты: ахуыргæндты, хæстон разамонджыты, спорстменты æмæ æхсæнадон архайджыты – республикæйы æмæ бæстæйы райрæзтмæ зынгæ æвæрæн чи бахаста, уыдоны. Музейы ахадгæйæ пайда кæнынц нырыккон технологитæй. Интерактивон видеоæрмæджытæ, нымæцон презентацитæ æмæ æндæр фæрæзтæ æххуыс кæнынц ног фæлтæрæн истори цымыдисагдæр æмæ æмбаргæдæр скæнын.
Проект «Нæртон»-имæ ма музейы æххæстгонд цæуы ноджыдæр иу стыр хъæппæрис. Йæ автор у Хуыгаты Ацæмæз. Проект хуыйны «Уæрæсейы æмæ Фæскавказы адæмты эпостæ». Фæсивæды комиксты фæрцы зонгæ кæны алы адæмты фольклоримæ. Серимæ бацæудзæн 7 рауагъды. Баст уыдзысты Ирыстоны, Бурятийы, Хъалмыхъы, Татарстаны, Карелийы, Якутийы æмæ Дагестаны эпикон кадджытимæ. Æдæппæтæй фæнд кæнынц рауадзын 4 мин экземплярæй фылдæр. Комикстæ парахат кæндзысты музейы бындурыл, стæй ма рацæугæ фембæлдтыты рæстæг æмæ скъолатæ бæрæг кæнгæйæ. Проект æххæстгонд цæуы культурон хъæппæристы президентон фонды æххуысæй.
Сывæллæтты къордтæн музей бабæрæг кæнын у лæвар. Экскурситæ аххæсдзысты 3 мин скъоладзауæй фылдæрыл æппæт республикæйæ. Проекты автортæ фæнд кæнынц фæуæрæхдæр кæнын экспозици, баххæст æй кæнын ног стендтæй, интерактивон æрмæджытæй æмæ экспонаттæй.
