Цæгат Ирыстоны ацы къабазмæ уæлдай æргом здæхт цæуы
Республикæйы Парламенты цы байхъуыстытæ уыди, уыдон баст уыдысты регионы культурæйы райрæзтимæ. Цæгат Ирыстоны ацы къабазмæ уæлдай æргом здæхт цæуы. Гом кæнынц ног объекттæ, бындуронæй цалцæггонд цæуынц зæронд бæстыхæйттæ. Стыр хæстæ æмæ нысантæ æвæрд цæуы ирон кино сног кæныныл. Не сфæлдыстадон къорд бацæттæ кодта ацы къабазы æппæт хъуыддæгтыл чи аххæсыд, ахæм æрмæг, æмæ ныхасы бар Хъайтмазты Дзерассæйæн.
Спектакль «А зори здесь тихие» аивадуарзджыты ахæссы 42-æм азмæ. Уырыссаг театры йæ фыццаг хатт не *вæрынц. Сæйраг хъайтартæ, сæ хъысмæттæ, сюжет… Рæстæгимæ уыдонæй ницы аивта. Фæлæ уæддæр адæм æнхъæлмæ кæсынц спектакльмæ. Зонынц, тыхджын æмæ зæрдæмæхъаргæ уацмыс актертæ афтæ курдиатджынæй радзурдзысты, æмæ йыл нæ баууæндын нæ рауайдзæн.
Уый у театры æнтыстдзинæдты сæйраг сусæгдзинад. Уарзын зæронд спектакльтæ, бауарзын ногтæ. Æнæххæст азмæ уырыссаг театры чысыл нæ уыдысты. Алы премьерæмæ дæр-иу билеттæ уайтагъд ауæй сты.
Аивадуарзæг у æппæтæй сæйрагдæр критик Ирон театрæн дæр. Уымæ гæсгæ, коллектив, фыццаджыдæр, йæ размæ æвæры хæс – театрдзауты дисы бафтауын. Иннæ театралон сезон хъæздыг уыдзæн премьерæтæй. Хæстæгдæр рæстæг фæнд кæнынц сæвæрын трагикон æмæ уыимæ æнæмæлгæ героикон истори «Авд цухъхъайы».
Æнтыстджынæй ныртæккæ цæуы театралон сезон Мариинаг театры филиалы дæр. Зæронд репертуар сног кæнын, нырыккон цæстæнгасæй уацмыстæ, премьерæтæ… Сæйрагдæр та, ног цæсгæмттæ. Аивадон разамонæджы хъуыдымæ гæсгæ, уыдонæй бирæ аразгæ у, æмткæй райсгæйæ, культурæйы райрæзты.
Фæстаг рæстæг Дзæуджыхъæу чысыл уазджытыл нæ сæмбæлд. Аивады архайджытæ Цæгат Ирыстонмæ цыдысты гастрольтимæ, сфæлдыстадон лабораторитимæ, дæсныйадæвдисæг ахуыртимæ, пайдайаг рухстауæн проекттимæ. Уыдон иу «ГИТИС-Ю». Ацы программæмæ гæсгæ театралон аивады зындгонд институты къамис Дзæуджыхъæуы сарæзта æркаст. Афтæмæй институтмæ æвзæрст æрцыдысты фидæны актертæ, сценографтæ, режиссертæ.
Курдиатджын фæсивæды хъысмæт – ахсджиаг фарста у. Цæст æм дары республикæйы сæргълæууæг Сергей Меняйло. Рæзгæ фæлтæрæн цæмæй сæ курдиæттæ раргом кæныны фадат уа, уый тыххæй регионы ахадгæйæ реконструкцигонд цæуынц профилон кусæнуаттæ. Зæгъæм, æрæджы байгом Махъоты Ацæмæзы номыл сывæллæтты музыкалон скъола. Ацы цаумæ æрмæст Беслæны не *нхъæлмæ кастысты, фæлæ æппæт республикæйы дæр. Æнтыстджын куыст цæуы культурæйы хæдзæртты æмбæлгæ уавæртæ саразынæн. Цалдæр мæйы размæ фæцис Алагиры кинотеатр «Комсомолец»-ы реконструкци. Бирæ азты бæстыхай уыд кæлæддзаг уавæры. Регионы разамонæджы хъæппæрисæй та ногæй йæ дуæрттæ байгом кодта.
Æнæрхъуыдыйæ нæ зайынц коллективтæ дæр. Уыдон сты республикæйы культурон царды бындур. Куыд, номдзыд ансамбль «Алан». Ацы аз сбæрæг кодта йе 85 азы юбилей. Абоны артисттæ дарддæр хæццæ кæнынц ансамблы хъæздыг истори æмæ традицитæ – ног тыхтимæ, репертуаримæ, костюмтимæ æмæ кафджыты бæллиц чи уыд, уыцы ног репетицион залимæ.
Ацы аз Цæгат Ирыстон бæрæг кæны 3 ахсджиаг юбилейы – республикæйы автономийы 100 азы, Уæрæсейы хыгъдмæ куы бацыд, уый 250 азы æмæ Дзæуджыхъæуæн бындур æвæрд куы æрцыд, уый 240 азы. Нысангонд æрцыд бирæ мадзæлттæ.
Республикæйы культурон царды абон ахсджиаг бынат ахсы Евгений Вахтанговы хæдзар-музей. Афæдзмæ дзы арæзт æрцыд бирæ цымыдисаг экскурситæ æмæ фембæлдтытæ. Аивадуарзджытæ базонгæ сты экспозициимæ æмæ зындгонд уæрæсейаг актертимæ. Сæ хыгъды – Мария Аронова, Виктор Сухоруков, Евгений Князев, Александр Олешко… Вахтанговы театры актерты гастрольтæй фæстæмæ ма музей фæхъæздыгдæр ног экспонаттæй. Уыдонмæ хауынц режиссеры æрыгон биографийы тыххæй æрмæджытæ, Мæскуыйы фыццаг азты цардимæ баст предметтæ, æрыгон Вахтанговы уацтæ æмæ æмдзæвгæтæ.
Æмæ æрмæст уый нæ. Разæй – афæдзы æппæтæй стырдæр цау – Вахтанговы фестиваль. Республикæ йæм бындуронæй цæттæ кæны. Къуырийы дæргъы Сабырдзинады проспекты артисттæ дæстдзысты спектакльтæ, Сæрибардзинады фæзы та уыдзæн бæрæгбоны стыр концерт. Сергей Меняйло куыд загъта, афтæмæй ахæм мадзал æрмæст Ирыстоны бастдзинад мæскуыйаг театримæ нæ фæфидардæр кæндзæн, фæлæ культурон къабаз ракæндзæн ног æмвæзадмæ. Уыимæ разы у Евгений Вахтанговы номыл Паддзахадон академион театры директор Кирилл Крок дæр.
Цæгат Ирыстоны театралон аивад гом кæны ног арæнтæ. Йæ бынаты нæ лæууы кинойы къабаз дæр. Республикæ тырны хи кино исын райдайынмæ. Пълæнттæ бирæ, хæстæ дæр. Сæйрагдæр та, ис ирон кинематограф сног кæныны фæнд.
Æмæ ам ахсджиаг у æххуыс. Æмæ ис. Куыд республикæйы сæргълæууæгæй, афтæ федералон центрæй дæр. Æрмæст кинонывтыл ныхас нæ цæуы, регионы культурон цард цыдæриддæр фæхъæздыгдæр кæндзæн, уыдæттыл – ног цаутæ, ног проекттæ, ног фæзтæ.
Размæ цæуын, ивгъуыд ма рохгæнгæйæ. Хъæздыг истори, культурæ æмæ традицитæ кæй фæрцы сæвзæрдысты, уыдоны зæрдыл даргæйæ. Абон Ирыстоын адæмы культурон код бахъахъхъæнын – сæйрагдæр хæстæй иу у. Сæххæст кæнын æй æххуыс кæны регионы разамынды æмæ аивады архайджыты æнгом æмгуыст. Ацы нысанимæ республикæйы Парламент аразы æмбырдтæ, фембæлдтытæ æмæ æндæр мадзæлттæ сфæлдыстадон цæдисты минæвæрттимæ.
Æгæрон уæлкурдиат æмæ стыр фæндтæ царды уадзынæн гæнæнтæ. Уый æххуыс кæны республикæйæн æппæтæй егъаудæр нысантæ æххæст кæнын. Уыдонæй сæйрагдæр у, бахъахъхъæнын фыдæлты истори, фæхъæздыг дæр æй кæнын æмæ уыцы хæзнатæ фæхæццæ кæнын фидæны фæлтæртæм.
